Konkurs literacki „(Nie)zwykła przyjaźń”

Konkurs literacki „(Nie)zwykła przyjaźń” adresowany był do uczniów gimnazjów z województw małopolskiego, dolnośląskiego i podkarpackiego. Tematem przewodnim prac była przyjaźń przekraczająca bariery narodowe, kulturowe, religijne czy środowiskowe oraz doświadczenia młodych ludzi w przezwyciężaniu historycznych obciążeń, przeciwstawianiu się zagrożeniom i budowaniu poczucia solidarności i wzajemnego zaufania. Wiodącym motywem była przyjaźń pomimo różnic narodowościowych, kulturowych i religijnych, jednak prace mogły dotykać także zagadnienia przyjaźni pokonującej inne granice: między młodym i starym, zdrowym i chorym, biednym i bogatym.

Proponowana tematyka nawiązywała do problematyki konkursu dla młodzieży pt. „Nasza niezwykła przyjaźń” zorganizowanego w ramach programu „Mosty Tolerancji” www.tolerancja.pl w roku 2002 przez Fundację Kultury Chrześcijańskiej Znak przy współpracy Małopolskiego Centrum Doskonalenia Nauczycieli.

Harmonogram

Działania
Każdy z autorów mógł nadesłać maksymalnie 1 pracę w formie opowiadania o objętości nieprzekraczającej 5 stron maszynopisu lub czytelnego rękopisu. Ogłoszenia o konkursie zostały rozesłane do szkół i placówek kulturalno-wychowawczych, organizacji pozarządowych, kuratoriów i władz samorządowych oraz do mediów lokalnych i ogólnopolskich. W konkursie łącznie udział wzięło 366 osób – uczniów gimnazjów z województw: małopolskiego (110 osób), dolnośląskiego (123 osoby) i podkarpackiego (133 osoby). Do oceny dopuszczone zostały 364 prace spełniające wymogi formalne (2 prace nie zostały podpisane, co zmusiło jury do ich dyskwalifikacji).

W dniu 21 kwietnia 2008 roku jury w składzie: Sylwia Gajownik – Fundacja Kultury Chrześcijańskiej Znak, Renata Serednicka ­– Stowarzyszenie Willa Decjusza, Łukasz Orbisowski – pisarz, Adelajda Truścińska – pisarka, Małgorzata Wach – Gazeta Wyborcza, Martyna Sztaba – Wydawnictwo Korporacja Ha!art, Urszula Błachut – Stowarzyszenie Willa Decjusza, Karolina Jędras – Uniwersytet Jagielloński w oparciu o następujące kryteria: zgodność z tematyką konkursu, walory literackie, autorski wymiar pracy, spośród nadesłanych 364 prac na konkurs wyłoniło 3 laureatów oraz przyznało 2 wyróżnienia:

I nagroda – praca „Jerozolima” – Rafał Sowiński, Publiczne Gimnazjum w Wojniczu,
II nagroda – praca „Pani Mądra Głowa” – Magdalena Łaciak, Gimnazjum im Ks. Inf. Ferdynanda Machaya w Jabłonce,
III nagroda – praca „Magia głębi życia” – Sandra Micek, Zespół Szkół nr 1 w Kolbuszowej,

za pracę „Przepaść długa na osiem domów” – Adam Biel, Publiczne Gimnazjum im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Gnojniku,
za pracę „(Nie)zwykła przyjaźń” – Anna Partacz, Zespół Szkół Publicznych w Wiewiórce.

Uroczyste wręczenie nagród odbyło się podczas Debaty na temat: Praw człowieka i Tolerancji w Polsce w dniu 25 kwietnia 2008 roku w Willi Decjusza w Krakowie. Laureaci otrzymali nagrody rzeczowe, a ich prace prezentowane są w niniejszej publikacji. Ponadto zdobywca I nagrody został zaproszony do udziału w zajęciach Szkoły Praw Człowieka i Wielokulturowości.

Wnioski
Konkurs umożliwił gimnazjalistom konfrontację ze stereotypami wiążącymi się z pojęciem „obcego” i pozwolił na twórcze odniesienie się do zjawiska przyjaźni i lojalności. Autorzy prac często wychodzili poza szablonowe podejście do problematyki przyjaźni z „innym”, nie ograniczając się do przedstawiania go jako członka odmiennej grupy etnicznej bądź religijnej, ale prezentując także relacje między np. młodymi i starszymi lub niepełnosprawnymi i osobami cieszącymi się pełnym zdrowiem. Świadczy to o postrzeganiu osób starszych bądź niepełnosprawnych jako członków specyficznej mniejszości.

Konkurs cieszył się bardzo dużym zainteresowaniem, o czym świadczy liczba nadesłanych prac. Działania podjęte w ramach konkursu spotkały się również z bardzo pozytywnym przyjęciem przedstawicieli środowiska szkolnego (nauczycieli, przedstawicieli kuratoriów) oraz pozarządowego. Wskazuje to na słuszność tezy, iż działania podejmujące tematykę mniejszości i wielokulturowości są niezbędnym elementem edukacji młodzieży i kształtowania ich światopoglądu oraz udowadnia, że aktywność organizacji pozarządowych w tym obszarze, stanowiąca uzupełnienie działalności edukacyjnej szkół, jest potrzebna i spotyka się z dużą akceptacją środowiska szkolnego.