Szkoła Praw Człowieka i Wielokulturowości

Międzynarodowa Szkoła Praw Człowieka i Wielokulturowości była głównym wydarzeniem rocznego programu edukacyjnego NASZA EUROPA.

W zajęciach Szkoły wzięli udział gimnazjaliści – przedstawiciele mniejszości narodowych i etnicznych z Małopolski (Słowacy, Romowie, Ukraińcy, Łemkowie) oraz młodzież ze Słowacji i Norwegii. Program Szkoły składał się z warsztatów i dyskusji poruszających zagadnienia związane z prawami człowieka i koniecznością ich przestrzegania oraz z funkcjonowaniem wielokulturowego społeczeństwa. Praca warsztatowa odbywała się w trzech blokach tematycznych: Każdy inny, a jednak podobni, Wielokulturowość i etniczność i Wokół praw człowieka. Warsztaty były prowadzone przez psycholożki międzykulturowe związane ze Szkołą Wyższą Psychologii Społecznej w Warszawie: Malinę Baranowską, Elżbietę Kielak oraz Martę Siciarek.

Specjalne warsztaty poświęcone były dyskusji nad zawartością serwisu internetowego służącego wzajemnemu poznawaniu się młodzieży z różnych kręgów kulturowych i etnicznych oraz koordynacji wysiłków na rzecz przestrzegania praw człowieka.

Harmonogram

30 kwietnia 2008 – Każdy inny, a jednak podobni

1 maja 2008 – Wielokulturowość i etniczność

2 maja – Przenikanie kultur

3 maja 2008 – Wokół Praw Człowieka

4 maja – Wyjazd uczestników

Uczestnicy:

Łącznie w Szkole Praw Człowieka i Wielokulturowości wzięło udział 44 uczestników - 39 osób z Polski w tym: 6 przedstawicieli mniejszości romskiej, 11 przedstawicieli mniejszości łemkowskiej, 5 przedstawicieli mniejszości słowackiej, 3 osoby z Norwegii, 2 osoby ze Słowacji,

Działania
Wizyty studyjne:
Wielokulturowy Kraków – W ramach Szkoły Praw Człowieka uczestnicy mieli możliwość osobistego poznania takich miejsc na mapie wielokulturowego Krakowa, które symbolizują wzajemne przenikanie się kultur. Ta część wizyty studyjnej stanowiła dla młodzieży inspirację do pracy podczas warsztatów prowadzonych w ramach Szkoły.
Wizyta studyjna w Radiu Kraków – Uczestnicy spotkali się z dziennikarzami radiowymi, którzy opowiedzieli młodzieży o swojej pracy w rozgłośni. Gimnazjaliści mieli również możliwość przez chwilę spróbować swych sił jako dziennikarze, nagrywając wywiad radiowy – jedna osoba pełniła rolę redaktora rozmawiającego z pozostałymi uczestnikami.(posłuchaj audycji)

Praca w grupach – Integracja.com.pl:
W ramach Szkoły odbyły się specjalne spotkania, podczas których opracowano zawartość merytoryczną portalu internetowego dla młodzieży poświęconego prawom człowieka i tolerancji. Wynikiem dyskusji oraz przeprowadzonej „burzy mózgów” była nazwa portalu – www.etnoteam.pl – która została jednogłośnie wybrana spośród innych propozycji. Sugestie i komentarze uczniów dotyczące funkcjonowania serwisu www.etnoteam.pl zostały uwzględnione podczas opracowywania portalu.

Warsztaty:

Opracowanie: Malina Baranowska, Elżbieta Kielak oraz Marta Siciarek

Warsztaty zostały podzielone na trzy bloki tematyczne: „Każdy inny, a jednak podobni”, „Wielokulturowość i etniczność”, „Wokół praw człowieka”.

Każdy inny, a jednak podobni
Celem warsztatu była integracja uczestników, którzy przyjechali do Krakowa z różnych szkół gimnazjalnych. Przeprowadzono kilka gier typowo integracyjnych, ale takich, w których zwraca się uwagę na wagę różnorodności. Potem zadaniem gimnazjalistów było stworzenie posteru grupy, w której się znaleźli w trakcie zajęć. Zrealizowane postery zostały uroczyście przedstawione wszystkim uczestnikom Szkoły.

Wielokulturowość i etniczność
Warsztaty zostały poświęcone kwestiom różnorodności. Podczas gier tematycznych uczestnicy mieli okazję sprawdzić, jak różnią się od siebie ich indywidualne historie życia, zapoznali się z tematem wykluczenia społecznego oraz zastanowili się nad własną tożsamością.

Po przerwie cała grupa obejrzała zdjęcia z kampanii społecznej dotyczącej tożsamości dwukulturowej „Jestem Polką / Jestem Polakiem”. Na tej podstawie uczestnicy podzieleni na podgrupy tworzyli własne kampanie społeczne dotyczące ich własnej dwukulturowej tożsamości. Wynikiem pracy były postery przedstawiające pomysły, w jaki sposób w najbliższym otoczeniu uczestników można zareklamować siebie, a także swoją kulturę. Młodzież wykazała się dużą kreatywnością i różnorodnością stworzonych projektów m.in. dyskusja między królem romskim a prezydentem Polski, spotkanie z mniejszością ukraińską zorganizowane w lokalnej szkole, pasmo audycji radiowych na temat wielokulturowości;

Wokół praw człowieka
Pierwsza część bloku tematycznego była poświęcona kulturowej grze symulacyjnej. Uczestnicy mogli przekonać się, jak to jest, kiedy trzeba się porozumieć z osobami z innych, bardzo odmiennych kultur, by wspólnie osiągnąć zamierzony cel. Mimo że gra przebiegała w formie zabawy, satysfakcja z osiągniętego celu (wspólne budowanie szałasu) była znacząca. W trakcie dyskusji okazało się, że grze towarzyszyło wiele różnorodnych emocji. Uczestnicy opowiadali o sposobach na nawiązywanie pierwszego kontaktu z grupą odmienną kulturowo, a także emocjach temu towarzyszących – od szoku, po radość i zdenerwowanie. Wnioskiem było stwierdzenie, że nie dobrze jest uprzedzać się od początku, ale należy być otwartym na odmienność.

W drugiej części mieli okazję obejrzeć filmy z serii FREE2CHOOSE oraz podyskutować o problemach związanych z tematem praw człowieka. Sala projekcyjna podzieliła się na dwie części, na osoby popierające oraz będące przeciwko przedstawianej w filmowej scence sytuacji (wszystkie scenki oparte na autentycznych wydarzeniach łamania lub naginania praw człowieka).

Podsumowanie warsztatów
Warsztat przebiegał zgodnie z założonym programem, mimo że już pierwszego dnia dało się zauważyć, że uczestnicy nie są przyzwyczajeni do pracy projektowej w mniejszych grupach, a także do nauki przez zabawę. Jednak dzięki otwartości młodzieży na nowe doświadczenia i nowe formy nauki udało się zbudować atmosferę otwartości, która wpłynęła na aktywność i wysoki poziom dyskusji w grupie.

Cele osiągnięte w procesie warsztatowym

• Uwrażliwienie uczestników na kwestie praw człowieka, zarówno odpowiedzialności, jak i wpływu, jaki na ich przestrzeganie mają jednostki. Poprzez dobrze dobrany materiał ćwiczeniowy podejmujący aktualne i kontrowersyjne aspekty praw człowieka na linii praw a wolności jednostek, młodzież bardzo aktywnie uczestniczyła w dyskusjach, utożsamiła się z tematem, uznając go za ważny dla nich samych. Grupa miała możliwość nauczyć się publicznego prezentowania swych opinii, argumentacji, doświadczyć, że różne opinie mogą pokojowo współistnieć.
• Uświadomienie sobie przez uczestników istoty procesów międzygrupowych zachodzących w społeczeństwie. Poprzez udział w grupowych ćwiczeniach uczestnicy przekonali się, jak sami formują grupy oraz jak z nich wykluczają innych. Dzięki głębokiemu omówieniu ćwiczeń uczestnicy przekonali się o nieuchronności takich zjawisk, jak stereotypizacja i mieli okazję spojrzeń na nie z nowej perspektywy.
• Uświadomienie sobie przez uczestników, członków mniejszości, potrzeby aktywnej postawy dotyczącej relacji większość-mniejszość pod hasłem „nie czekaj aż cię poznają – daj się poznać!”. W tym duchu uczestnicy realizowali zadania, np. przygotowanie kampanii medialnej, która mówiłaby o wybranym przez uczestników zagadnieniu dotyczącym mniejszości.
• Dużą wartością warsztatów było wzajemne poznanie przez uczestników ich współczesnych obyczajów. Grupa była bardzo różnorodna i dzięki temu poprzez dyskusje oraz pracę w grupach uczestnicy mieli szansę poznać życie innych młodych ludzi, z bardzo różnych środowisk.
• Poprzez ćwiczenie dotyczące współpracy między grupami o różnej kulturze i przeciwstawnych interesach uczestnicy mieli okazję wyciągać własne i bardzo konstruktywne wnioski dotyczące tego, jakie style i sposoby komunikacji najlepiej służą wzajemnej kooperacji, a jakie ją osłabiają.

Najlepszym podsumowaniem warsztatów i osiągniętych w trakcie ich trwania celów jest wierszyk powstały w trakcie jednego z ćwiczeń w grupach. Stał się on swoistym hasłem wyjazdu – uczestnicy powtarzali go na każde zakończenie dnia. W prostych słowach młodzież dała wyraz idei, którą trenerki prowadzące warsztaty – Malina Baranowska, Elżbieta Kielak i Marta Siciarek – chciały im przekazać:

Poprzez rozmowę – poznawaj!
Zanim ocenisz – porozmawiaj!
Bądź odważny! Bądź sobą!

galeria