O wielokulturowości

    Kultura

    ▶ Określa całość społecznego dorobku danego narodu lub grupy etnicznej. Stanowi jeden z elementów świadomości narodowej lub etnicznej. Kultura dysponuje zespołem dzieł artystycznych, wiedzy, norm i zasad, których znajomość uważa się za obowiązującą członków danej zbiorowości. Wszyscy jesteśmy urodzeni w obrębie jakieś kultury i od pierwszych lat życia uczymy się jej. Każda społeczność przekazuje swoim członkom system wartości podkreślający ich kulturę. Każdy z nas będąc dzieckiem uczy się jak rozumieć i używać znaki i symbole, których znaczenie dowolnie zmienia się w zależności od kultury. Prostym przykładem tego może być rozumienie "czerwonego i zielonego światła" na skrzyżowaniu. Wszyscy rozumiemy znaczenie tych kolorów, chociaż nie ma obiektywnego powodu, dla którego czerwone oznacza "stop" a zielone "przechodź".

    Tożsamość

    ▶ Bardzo ważnym aspektem jest w tym kontekście także poczucie tożsamości. Tożsamość ma wiele aspektów widocznych bądź głęboko ukrytych. Można się jej przyglądać, można sobie wyobrazić jak jako cebulę, która posiada wiele warstw. Każda z jej części odnosi się do różnej części tożsamości. Może to być miejsce zamieszkania, sposób ubierania się, rodzaj ulubionej muzyki, wyznawana religia, tradycja, poglądy polityczne, język lub też pełnione w życiu role społeczne: córki, wnuczki, ucznia, nauczyciela itd. Tożsamość jednak nie kończy się na postrzeganiu nas samych. Można ją zdefiniować jako stosunkowo stabilną strukturę uczuć, wartości, wyobrażeń odnoszących się do człowieka.

    Tożsamość etniczna odnosi się do poczucia wspólnoty pochodzenia, przekonań, wartości i zwyczajów jakieś konkretnie określonej grupy osób. W tym kontekście posługujemy się etykietami (znakami tożsamości), by odróżnić się od innej grupy ludzi, od Innych. Inni nas też w ten sposób identyfikują i często niekoniecznie mogą się nam te etykiety podobać. Dzielimy ludzi na grupy z prostej potrzeby odróżnienia się od Innych, jednak etykietowanie pewnych ludzi jako "mniejszość" może być wykonane tylko przez nich samych. W przypadku mniejszości narodowych w jakimś państwie bardzo łatwo zrozumieć sposób, w jaki dokonała się identyfikacja, a przyczyna łatwa do określenia: "wędrujące granice" państwowe np.: Będąc w mniejszości w obrębie federacji byłej Jugosławii, Słoweńcy są obecnie większością w Słowenii stanowiąc 87,6% populacji. Deklaracja niepodległości i podział terytorium w wyniku konfliktów zbrojnych odegrał ogromną rolę w "tworzeniu" mniejszości. Po rozpadzie Związku Radzieckiego 25 mln Rosjan żyło poza terytorium Federacji Rosyjskiej (szczególnie w Estonii, na Litwie, Łotwie, Ukrainie), tworząc znaczące mniejszości w nowych niepodległych państwach. Nie ma kraju w Europie, w którego granicach żyją ludzie mówiący tylko jednym językiem, ale są takie, które wybrały jeden język urzędowy. Język odgrywa ogromną rolę w kulturze narodów, szczególnie w ostatnich kilku dekadach. Reprezentanci mniejszości posiadających własny język domagają się oficjalnego jego uznania, nauki w szkołach we własnym języku oraz posiadania własnych mediów - gazety, radia, programów TV. źródło: Każdy inny, wszyscy równi…, Harcerskie biuro Wydawnicze "Horyzonty" Warszawa 2003

    Pojęcie narodu

    Naród to grupa ludzi, których łączy wspólna kultura, język, religia, historia czy pochodzenie etniczne. Nie wszystkie te elementy muszą współistnieć. Np. Belgów uznaje się za jeden naród, chociaż mówią dwoma językami: flamandzkim i walońskim. Amerykanie mają różne pochodzenie etniczne, ale łączy ich historia i styl życia. Chińczycy posługują się różnymi językami, ale łączy ich to samo pismo. Naród to także ogół obywateli zamieszkujących dane państwo.

    Większość istniejących narodów tworzy niezależne państwa. Ich powstanie wiąże się ze wzrostem nastrojów nacjonalistycznych w XVIII i XIX w., kiedy to powstała idea, że każdy naród powinien tworzyć niezależne państwo. Współcześnie nadal twierdzi się, że każdy naród ma prawo do samostanowienia. Jednak wydzielanie się mnóstwa nowych państw jest sprzeczne z inną ważną tendencją – dążeniem do integracji. Wiele zależnych narodów dąży nadal do pełnej suwerenności (m.in. Kurdowie czy Baskowie). Szczególnie wiele konfliktów na tym tle występuje w Afryce, gdzie granice państw zostały sztucznie narzucone przez państwa kolonialne, które nie zważały na podziały etniczne.

    Wzajemne oddziaływanie pomiędzy państwem a narodem można określić dwoma terminami:

  • narodotwórcza rola państwa - młode państwo za pomocą działań politycznych, ekonomicznych czy oświatowych doprowadza do zjednoczenia różnych grup etnicznych w jeden zintegrowany naród;
  • państwotwórcza rola narodu - naród jako grupa społeczna dąży za pomocą określonych działań do stworzenia przez niego własnego i suwerennego państwa.