Uchodźcy
Konwencja Genewska - plik pdf
Prawa uchodźców gwarantowane prawem polskim
▶ Do podstawowych praw uchodźców zagwarantowanych w polskim systemie prawnym należą:
- nadanie statusu uchodźcy: status uchodźcy oznacza otrzymanie wszystkich praw, które przysługują obywatelom polskim (do pracy, edukacji, opieki społecznej) oprócz praw politycznych - czyli prawo do głosowania. Uchodźcy otrzymują też tzw. genewski dokument podróży - dokument przypominający paszport, który uprawnia do przekraczania granicy.
-udzielenie azylu: może się to dokonać w sytuacji, kiedy jest to niezbędne do zapewnienia cudzoziemcowi ochrony oraz gdy przemawia za tym ważny interes polskiego państwa. W praktyce ten sposób nie jest wykorzystywany: w latach 2000-2002 nie przyznano go żadnemu cudzoziemcowi.
-udzielenie zgody na pobyt tolerowany: zgoda przyznawana jest m.in. w sytuacji, jeżeli wydalenie cudzoziemca mogłoby nastąpić jedynie do kraju, gdzie istnieje uzasadniona obawa o zagwarantowanie mu prawa do życia, wolności i bezpieczeństwa, gdzie mógłby zostać poddany torturom, zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego. Osobie, której przyznano taką zgodę przysługują uprawnienia cudzoziemca, któremu udzielono zgody na zamieszanie na czas określony na terenie państwa polskiego.
-udzielenie ochrony czasowej: może zostać przyznane osobom, które opuściły swój kraj pochodzenia z powodu inwazji, wojny, wojny domowej, konfliktów etnicznych lub rażących naruszeń praw człowieka. Ochrona udzielana jest na okres 1 roku z możliwością dwukrotnego przedłużenia każdorazowo o 6 miesięcy. Osoba, którą objęto ochroną czasową otrzymuje zezwolenie na zamieszkanie, opiekę medyczną i wyżywienie, o ile nie ma źródeł dochodów - oczywiście na czas oznaczony.
Uchodźcy w liczbach - Polska
▶ Od 1992 roku w Polce działa Urząd Wysokiego Komisarza ONZ ds. Uchodźców (UNHCR). Od tego czasu pozytywnie rozpatrzono ponad 1200 wniosków o nadanie statusu uchodźcy. Co roku ta liczba się zmienia. W roku 2003 liczba złożonych wniosków wyniosła 6903, z czego 216 osobom został przyznany status uchodźcy, a 23 osobom udzielono zgody na pobyt tolerowany.
W 2003. o status uchodźcy wystąpiło w Polsce 6903 cudzoziemców, w tym:
Rosja - 5581
Afganistan - 251
Indie - 235
Pakistan - 152
Armenia - 98
Ukraina - 85
Irak - 75
Białoruś - 58
Sri Lanka - 32
Gruzja - 27
Mongolia - 27
Wietnam - 25
Turcja - 21
Mołdowa - 16
Chiny - 15
Nigeria - 15
Somalia - 15
Algeria - 14
Bułgaria - 13
Inne - 156 (źródło: "Antydyskryminacja na co dzień", Stowarzyszenie Jeden Świat, Poznań 2005)
W 2007 r. o status uchodźcy wystąpiło w Polsce 10 048 cudzoziemców:
inne kraje pochodzenia największych grup cudzoziemców ubiegających się o status uchodźcy w 2007 roku to:
W 2007 r. status uchodźcy uzyskało 180 cudzoziemców, z czego 116 otrzymało status decyzją Urzędu do Spraw Cudzoziemców, 64 - po odwołaniu do Rady do Spraw Uchodźców;
W 2007 r. pobyt tolerowany otrzymało w Polsce 2910 cudzoziemców, z czego 2866 uzyskało ten status decyzją pierwszej instancji (UDSC), a 44 - w wyniku odwołania do Rady do spraw Uchodźców;
Spośród 116 uchodźców uznanych w pierwszej instancji, 104 pochodziły z Federacji Rosyjskiej (89 proc.);
* uwzględniając ogólną liczbę złożonych wniosków, status uchodźcy uzyskało w 2007 r. 1,8 procent wnioskodawców; status tolerowany - 29 procent. źródło www.forummigracyjne.org
Życie codzienne uchodźcy w Polsce
▶ Każdy cudzoziemiec oczekujący w Polsce na rozpatrzenie wniosku o nadanie statusu uchodźcy (procedura trwa od kilku miesięcy do kilku lat) ma prawo do uzyskania pomocy w postaci:
-zakwaterowanie w ośrodku dla uchodźców: w Polsce jest około kilkunastu ośrodków rozmieszczonych głównie we wschodniej Polsce. Główny ośrodek, do którego trafia każdy uchodźca znajduje się w miejscowości Dębak pod Warszawą. Dopiero stamtąd kierowani są do innych ośrodków. Szacunkowa liczba miejsc w ośrodkach wynosi około 2000. Ośrodki zapewniają miejsca zwykle w czteroosobowych pokojach.
-zapewnienie wyżywienia: w ośrodkach dla uchodźców wszyscy mają zapewnione całodzienne wyżywienie (3 posiłki dziennie).
-zapewnienie biletów na przejazdy: są one konieczne w procedurze o nadanie statusu uchodźcy.
-zapewnienie niewielkiej pomocy finansowej: na pokrycie drobnych wydatków (kieszonkowe) około 75 zł miesięcznie.
-zapewnienie bezpłatnej nauki języka polskiego.
W przypadku odmówienia statusu uchodźcy bądź innych form ochrony prawnej dana osoba musi opuścić terytorium państwa polskiego w terminie, jaki został określony w decyzji, jednak nie dłuższym niż 30 dni.
Integracja uchodźców
▶ Częste problemy, z jakimi borykają się uchodźcy to przede wszystkim obcość kulturowa, bariera językowa, brak odpowiednich umiejętności zawodowych, które odpowiadają potrzebom lokalnego rynku pracy. Wobec tego utrudniony jest proces integracji ze społeczeństwem polskim i bardzo często uchodźcy pozostają bezproduktywnie w ośrodkach bojąc się wyjść do otaczającego ich świata.
Ponieważ w Polsce jest zbyt mała liczba społeczności imigranckich, zatem trudno jest o wsparcie dla nowych uchodźców, którzy chcieliby rozpocząć samodzielne życie. Od 2003 roku funkcjonuje Stowarzyszenie Uchodźców RP, której celem jest wsparcie uchodźców oraz osoby oczekujące na decyzję. Funkcjonują także polskie organizacje pozarządowe, które zajmują się bezpośrednio pomocą uchodźcom, lub też podejmują wyzwania szerokiej edukacji społeczeństwa polskiego mające na celu budowanie społeczeństwa obywatelskiego, edukacją związaną z prawami człowieka i wielokulturowością w Polsce.
(opracowano na podstawie materiału "Antydyskryminacja na co dzień", Stowarzyszenie Jeden Świat, Poznań 2005)
